İLKSAV — İlim Kültür ve Sanat Vakfı

Murad-ı Buhârî Tekkesi

Murâd-ı Buhârî

Orta Asya’dan Hicaz’a, Şam’dan İstanbul’a uzanan bir hayat. Nakşibendî–Müceddidî yolun Anadolu’daki öncülerinden.
Murâd-ı Buhârî

Hayatı ve Kökeni

Osmanlı kaynaklarında Buhârî, Murâdî ve Nakşbendî lakaplarıyla anılan Murâd-ı Buhârî, kayıtlara göre 1050 (bazı kaynaklarda 1055) yılında Semerkand’da doğdu. Babası Seyyid Ali, Semerkand’ın nakîbüleşrâfıydı.

Üç yaşında geçirdiği felç yüzünden ömrü boyunca bedenî zorluklarla yaşadı. Buna rağmen tahsilini sürdürdü ve giderek genişleyen bir coğrafyada hem öğrendi hem de irşad etti.

Zorluğa rağmen yönünü kaybetmemek, arayışın hakkını vermek.

Tahsil ve Yolculuklar

Gençliğinde Hindistan’a gitti ve İmâm-ı Rabbânî’nin oğlu Hâce Muhammed Ma‘sûm’a intisap etti. Yolunu onun yanında tamamlayıp icazet aldı.

Ardından hacca gitti ve Hicaz’da üç yıl kaldı. Bağdat ve İsfahan’dan geçti, Kahire’de Kur’ân ilimleri ve hadisle meşgul oldu. 1080 civarında Şam’a yerleşip evlendi.

Murâd-ı Buhârî, tekkenin türbesinde medfundur.
Murâd-ı Buhârî, tekkenin türbesinde medfundur.

İstanbul ve Eyüpsultan

İstanbul’a ilk büyük gelişi 1092 (1681) yılındadır. İlmiye ve devlet çevrelerince iyi karşılandı, Eyüp–Nişancı civarında yaşadı. 17. yüzyılda medrese olarak kurulan yapı daha sonra tekkeye dönüştürülerek onun adıyla anıldı.

Bir süre sonra Şam’a döndü ve İstanbul’daki tekkeyi halifesi Kilisli Ali Efendi’ye emanet etti. Hayatının sonlarında siyasî bir kararla Bursa’ya gönderildi, yıllar sonra İstanbul’a dönüp tekkeye yerleşti.

12 Rebîülâhir 1132’de (22 Şubat 1720) vefat etti ve tekkenin eski dershanesinde, bugün türbe olarak bilinen bölüme defnedildi.

Tesiri ve Eserleri

Tesiri dar bir talebe halkasıyla sınırlı kalmadı. Şeyhülislâm Seyyid Feyzullah Efendi, Lâ‘lîzâde Abdülbâkî, Mehmed Emin Tokadî, Şeyhülislâm Veliyyüddin Efendi ve Ebû Saîd el-Hâdimî onunla irtibatlı anılan isimler arasındadır.

En önemli eseri, Kur’ân kelimelerini sistemli biçimde ele alan Câmiʿu müfredâti’l-Kur’ân’dır. Silsiletü’z-zeheb, Mektûbât ve Risâle-i Nakşibendiyye de ona nispet edilen eserlerdendir.

Blog: Şeyh Muhammed Murâd-ı Buhârî →